Çocukluk döneminde kazanılan doğru ağız ve diş sağlığı alışkanlıkları, sağlıklı dişlerin korunması ve ağız sağlığının yaşam boyu sürdürülebilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Süt dişlerinin sağlıklı olması; çocuğun beslenmesi, çiğneme fonksiyonu, konuşma gelişimi ve kalıcı dişlerin uygun şekilde sürmesine katkı sağlar. Bu nedenle süt dişleri, ilerleyen yıllarda değişecekleri düşüncesiyle ihmal edilmemelidir.
Düzenli ağız bakımı, dengeli beslenme, şeker tüketiminin sınırlandırılması ve uygun zamanlarda gerçekleştirilen diş hekimi kontrolleri, çocuklarda ağız ve diş sağlığının korunmasına yardımcı olur.
SÜT DİŞLERİ NEDEN ÖNEMLİDİR?
Süt dişleri, çocukların besinleri çiğnemesine, konuşma gelişimine ve çene yapısının doğal gelişimine katkı sağlar. Aynı zamanda kalıcı dişlerin uygun konumda sürmesine rehberlik eder.
Süt dişlerinde meydana gelen çürükler; ağrıya, enfeksiyona, beslenme güçlüğüne ve yaşam kalitesinin olumsuz etkilenmesine neden olabilir. Bu nedenle süt dişlerinin sağlığına en az kalıcı dişler kadar özen gösterilmelidir.
Çocuğun herhangi bir şikâyeti bulunmasa dahi ağız ve diş sağlığının düzenli olarak değerlendirilmesi, olası sorunların erken dönemde fark edilmesine katkı sağlar.
İLK DİŞLER ÇIKTIĞINDA AĞIZ BAKIMI NASIL OLMALIDIR?
Ağız bakımı, ilk dişlerin sürmesiyle birlikte düzenli olarak başlatılmalıdır. Çocuğun yaşına uygun, yumuşak kıllı bir diş fırçası kullanılmalı ve dişler ebeveyn gözetiminde günde iki kez fırçalanmalıdır.
Küçük çocuklarda diş fırçalama işleminin etkili şekilde gerçekleştirilebilmesi için ebeveyn desteği önemlidir. Çocuk kendi başına dişlerini fırçalamaya başlasa dahi yeterli el becerisi gelişene kadar fırçalamanın ebeveyn tarafından kontrol edilmesi ve gerektiğinde tamamlanması önerilir.
DİŞ MACUNU KULLANIMI
Çocuklarda yaşa uygun miktarda florürlü diş macunu kullanılması, diş çürüğünün önlenmesine katkı sağlayan temel koruyucu uygulamalardan biridir.
Güncel çocuk diş hekimliği rehberlerinde, üç yaşından küçük çocuklarda pirinç tanesi büyüklüğünü geçmeyecek kadar ince bir tabaka hâlinde; üç ila altı yaş arasındaki çocuklarda ise bezelye tanesi büyüklüğünde florürlü diş macunu kullanılması önerilmektedir.
Küçük çocuklarda diş macununun gereğinden fazla kullanılmaması ve fırçalama işleminin ebeveyn gözetiminde gerçekleştirilmesi önemlidir.
ÇOCUKLARDA DİŞ ÇÜRÜĞÜ NASIL OLUŞUR?
Diş çürüğü; ağız ortamındaki bakterilerin şeker içeren yiyecek ve içeceklerle etkileşimi sonucunda oluşan asitlerin, zaman içerisinde dişin sert dokularında mineral kaybına neden olmasıyla gelişebilir.
Özellikle şekerli yiyecek ve içeceklerin gün içerisinde sık aralıklarla tüketilmesi, yetersiz ağız bakımı ve bireysel risk faktörleri diş çürüğü oluşumunu kolaylaştırabilir.
Dişlerin düzenli olarak florürlü diş macunuyla fırçalanması, şeker tüketim sıklığının sınırlandırılması ve uygun koruyucu diş hekimliği uygulamalarından yararlanılması çürük riskinin azaltılmasına katkı sağlar.
BESLENMENİN ÇOCUKLARDA DİŞ SAĞLIĞINA ETKİSİ
Sağlıklı ve dengeli beslenme, çocukların genel gelişiminin yanı sıra ağız ve diş sağlığının korunmasında da önemli bir role sahiptir.
Özellikle şekerli yiyecek ve içeceklerin gün içerisinde sık tüketilmesi diş çürüğü riskini artırabilir. Şekerleme, şekerli içecekler ve sık tüketilen şekerli atıştırmalıkların sınırlandırılması önemlidir.
Çocuklara küçük yaşlardan itibaren sağlıklı beslenme alışkanlıklarının kazandırılması, su tüketiminin desteklenmesi ve özellikle öğün aralarında sık şekerli atıştırmalıklardan kaçınılması önerilir.
ERKEN ÇOCUKLUK ÇAĞI DİŞ ÇÜRÜKLERİ
Bebeklik ve erken çocukluk döneminde dişlerin uzun süre ve sık aralıklarla şeker içeren içeceklerle temas etmesi, erken çocukluk çağı çürüklerinin gelişmesine katkıda bulunabilir.
Özellikle uyku sırasında biberonda şekerli içeceklerin verilmesi, çocuğun uzun süre şeker içeren sıvılarla beslenmesi veya gece boyunca dişlerin temizlenmeden bırakılması çürük riskini artırabilir.
İlk dişlerin sürmesinden itibaren düzenli ağız bakımının başlatılması ve beslenme alışkanlıklarına dikkat edilmesi önemlidir.
ÇOCUKLARDA DİŞ HEKİMİ KONTROLÜ
Çocukların diş hekimiyle erken yaşta tanışması; ağız ve diş sağlığının değerlendirilmesi, ebeveynlerin doğru bakım konusunda bilgilendirilmesi ve olası problemlerin erken dönemde fark edilmesi açısından önemlidir.
Çocuk diş hekimliği rehberlerinde ilk diş hekimi ziyaretinin, ilk dişin sürmesinden sonraki altı ay içerisinde ve en geç çocuğun birinci yaşına kadar gerçekleştirilmesi önerilmektedir.
Daha sonraki kontrol sıklığı ise çocuğun ağız ve diş sağlığı durumu, çürük riski ve diş hekiminin değerlendirmesi doğrultusunda kişiye özel olarak belirlenmelidir.
KORUYUCU DİŞ HEKİMLİĞİ UYGULAMALARI
Çocuklarda ağız ve diş sağlığının korunmasına yönelik olarak, diş hekiminin değerlendirmesi doğrultusunda çeşitli koruyucu uygulamalardan yararlanılabilir.
Bu uygulamalar arasında;
• Ağız ve diş sağlığı eğitimi
• Doğru diş fırçalama eğitimi
• Florürlü vernik uygulamaları
• Fissür örtücü uygulamaları
• Beslenme ve ağız bakımı konusunda bilgilendirme
yer alabilir.
Uygulanacak koruyucu yönteme; çocuğun yaşı, ağız ve diş sağlığı durumu, çürük riski ve diş hekiminin değerlendirmesi doğrultusunda karar verilmelidir. Sağlık Bakanlığı bünyesinde çocuklara yönelik koruyucu ağız ve diş sağlığı programları kapsamında ağız-diş muayenesi, farkındalık eğitimi ve florürlü vernik uygulamaları yürütülmektedir.
DİŞLERDE TRAVMA VE YARALANMALAR
Çocuklarda düşme, çarpma, spor yaralanmaları veya kazalar sonucunda süt ya da kalıcı dişlerde travmatik yaralanmalar meydana gelebilir.
Dişin kırılması, yer değiştirmesi, tamamen yerinden çıkması veya ağız bölgesinde belirgin yaralanma oluşması durumunda zaman kaybetmeden diş hekimine başvurulması önemlidir.
Travmanın türüne, etkilenen dişe ve çocuğun yaşına göre uygulanacak yaklaşım değişebileceğinden, dişe veya çevre dokulara bilinçsiz şekilde müdahale edilmemelidir.
ÇOCUKLARDA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN NELER YAPILMALIDIR?
• İlk dişlerin sürmesiyle birlikte düzenli ağız bakımına başlanmalıdır.
• Dişler, yaşa uygun miktarda florürlü diş macunu kullanılarak günde iki kez fırçalanmalıdır.
• Küçük çocukların diş fırçalama işlemi ebeveyn gözetiminde gerçekleştirilmelidir.
• Şekerli yiyecek ve içeceklerin tüketim sıklığı sınırlandırılmalıdır.
• Özellikle uyku sırasında şekerli içecek içeren biberon kullanımından kaçınılmalıdır.
• Diş ağrısı, şişlik, diş eti kanaması veya diş travması gibi durumlarda diş hekimine başvurulmalıdır.
• Diş hekimi kontrolleri, çocuğun bireysel ağız ve diş sağlığı gereksinimleri doğrultusunda gerçekleştirilmelidir.
EBEVEYNLERE ÖNERİLER
Çocukların ağız ve diş sağlığı alışkanlıklarını kazanmasında ebeveynlerin rolü büyük önem taşımaktadır.
Ebeveynlerin çocuklarına doğru diş fırçalama konusunda örnek olmaları, günlük ağız bakımını takip etmeleri, sağlıklı beslenme alışkanlıklarını desteklemeleri ve ağız-diş sağlığı sorunlarını ihmal etmemeleri önerilir.
Diş hekimi ziyaretlerinin yalnızca ağrı veya başka bir şikâyet ortaya çıktığında değil, koruyucu sağlık yaklaşımının bir parçası olarak değerlendirilmesi önemlidir.
DİŞ HEKİMİNE NE ZAMAN BAŞVURULMALIDIR?
Aşağıdaki durumlardan herhangi birinin görülmesi hâlinde diş hekimine başvurulması önerilir:
• Diş ağrısı veya hassasiyet
• Dişte renk değişikliği veya belirgin çürük görünümü
• Diş etlerinde şişlik veya kanama
• Ağız veya yüzde şişlik
• Çiğneme sırasında ağrı
• Dişlerde kırılma veya travmatik yaralanma
• Ağız içerisinde iyileşmeyen yara veya olağan dışı görünüm
• Çocuğun yemek yemesini veya günlük yaşamını etkileyen ağız ve diş sağlığı sorunları
Erken değerlendirme, mevcut problemin ilerlemeden belirlenmesine ve uygun tedavi planının oluşturulmasına katkı sağlayabilir.
ÖNEMLİ BİLGİLENDİRME
Her çocuğun ağız ve diş sağlığı durumu, gelişim özellikleri ve tedavi gereksinimleri farklılık gösterebilir.
Uygulanacak koruyucu veya tedavi edici işlemler; çocuğun yaşı, genel sağlık durumu, klinik ve gerekli görülen radyolojik bulguları ile ilgili diş hekiminin değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmektedir.
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımakta olup kişiye özel tanı ve tedavi önerisi yerine geçmez.