Diş protezleri, kaybedilen dişlerin veya ileri derecede zarar görmüş diş dokularının fonksiyon ve görünümünün yeniden kazandırılmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılan yapay diş ve restorasyonlardır.
Protez tedavileri; eksik dişlerin sayısına, ağız ve çene yapısına, mevcut dişlerin durumuna ve hastanın bireysel ihtiyaçlarına göre sabit, hareketli veya implant destekli olarak planlanabilir.
DİŞ PROTEZİ TÜRLERİ NELERDİR?
Diş protezleri genel olarak hastanın ağız ve diş yapısı ile tedavi gereksinimleri doğrultusunda farklı şekillerde uygulanabilir.
Sabit Protezler
Hasta tarafından çıkarılamayan ve diş hekimi tarafından dişlere veya uygun destek yapılarına sabitlenen protezlerdir. Kron ve köprü uygulamaları sabit protetik tedavilere örnek olarak verilebilir. Köprü protezleri, bir veya birden fazla eksik dişin oluşturduğu boşluğun yapay dişlerle tamamlanmasına yardımcı olabilir.
Hareketli Protezler
Hasta tarafından takılıp çıkarılabilen protezlerdir. Birden fazla diş eksikliğinde kullanılan bölümlü protezler ile tam dişsizlik durumlarında kullanılan total protezler bu grupta yer alabilir.
İmplant Destekli Protezler
Uygun hastalarda, çene kemiğine yerleştirilen dental implantlardan destek alınarak sabit veya hareketli protezler planlanabilir. Uygulanacak tedavi yöntemi, hastanın klinik ve gerekli görülen radyolojik değerlendirmeleri sonucunda belirlenmektedir.
HAREKETLİ PROTEZLERİN BAKIMI NASIL YAPILMALIDIR?
Hareketli protezlerin düzenli olarak temizlenmesi; yiyecek artıklarının, plak birikiminin ve lekelenmelerin azaltılmasına katkı sağlar.
Protez bakımında aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi önerilir:
• Protezler günlük olarak düzenli şekilde temizlenmelidir.
• Yemeklerden sonra mümkün olduğunca suyla durulanmalıdır.
• Temizlik sırasında protezin düşerek kırılmasını önlemek amacıyla su dolu bir lavabo veya yumuşak bir havlu üzerinde çalışılması tercih edilebilir.
• Protezin temizliğinde uygun bir protez fırçası veya yumuşak kıllı bir fırça kullanılabilir.
• Aşındırıcı temizlik ürünleri bazı protez yüzeylerinde çizilmelere neden olabileceğinden, kullanılacak temizlik ürününün protezin türüne uygun olması önemlidir.
• Çok sıcak su protezin yapısına zarar verebileceğinden kaçınılmalıdır.
PROTEZLER GECE ÇIKARILMALI MIDIR?
Hareketli protezlerin, diş hekimi tarafından farklı bir öneride bulunulmadığı sürece, genellikle gece çıkarılması ve ağız dokularının dinlendirilmesi önerilmektedir.
Protez ağız dışında tutulduğunda, protezin yapısına uygun saklama koşulları uygulanmalıdır. Bazı protezlerin nemli tutulması veya su içerisinde muhafaza edilmesi gerekebilir. Özellikle metal parçalar içeren protezlerde kullanılacak temizleme ve saklama ürünleri konusunda diş hekiminin önerileri dikkate alınmalıdır.
AĞIZ VE DİŞ BAKIMI İHMAL EDİLMEMELİDİR
Protez kullanılması, doğal dişlerin ve ağız dokularının bakım ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Kısmi protez kullanan bireylerde kalan doğal dişlerin, diş etlerinin ve dil yüzeyinin düzenli şekilde temizlenmesi önemlidir. Tam protez kullanan bireylerde de ağız dokularının ve dil yüzeyinin temizliği ihmal edilmemelidir.
SABİT PROTEZLERİN BAKIMI NASIL YAPILMALIDIR?
Kron ve köprü gibi sabit protezlerin çevresinde plak ve yiyecek artıkları birikebilir. Bu nedenle düzenli diş fırçalamanın yanı sıra diş aralarının ve köprü altlarının uygun yöntemlerle temizlenmesi önemlidir.
Kullanılacak diş ipi, ara yüz fırçası veya diğer yardımcı ağız bakım araçları kişinin ağız yapısına ve protezin özelliklerine göre değişebileceğinden, uygun yöntemin diş hekimi tarafından belirlenmesi önerilir.
YENİ PROTEZE ALIŞMA SÜRECİ
Yeni bir protezin kullanılmaya başlanmasının ardından belirli bir alışma süreci yaşanabilir. İlk dönemlerde konuşma, çiğneme veya protezin ağız içerisindeki hissi kişiden kişiye değişiklik gösterebilir.
Ancak sürekli ağrıya, belirgin yara oluşumuna veya çiğneme güçlüğüne neden olan protezler için diş hekimine başvurulmalıdır. Hastanın kendi başına protez üzerinde aşındırma, kesme veya başka bir değişiklik yapmaması önemlidir.
PROTEZLERİN UYUMU ZAMANLA DEĞİŞEBİLİR Mİ?
Ağız ve çene yapılarında zaman içerisinde meydana gelebilecek değişiklikler, özellikle hareketli protezlerin uyumunu etkileyebilir.
Protezde gevşeme, hareket etme, vurma, yara oluşturma veya çiğneme güçlüğü gibi sorunlar ortaya çıkması durumunda diş hekimi değerlendirmesi önerilir. Protezin uygunluğu ve gerekli olabilecek düzenlemeler klinik değerlendirme sonucunda belirlenmelidir.
KIRILAN VEYA HASAR GÖREN PROTEZE NE YAPILMALIDIR?
Kırılan, çatlayan veya uyumu bozulan bir protezin hasta tarafından yapıştırılmaya ya da onarılmaya çalışılması önerilmez.
Uygun olmayan yapıştırıcılar veya bilinçsiz müdahaleler proteze ve ağız dokularına zarar verebilir. Hasar gören protez, tamir veya yenileme gereksiniminin belirlenmesi amacıyla diş hekimi tarafından değerlendirilmelidir.
DİŞ HEKİMİNE NE ZAMAN BAŞVURULMALIDIR?
Aşağıdaki durumlardan herhangi birinin görülmesi hâlinde diş hekimine başvurulması önerilir:
• Protezin ağız içerisinde sürekli ağrı veya yara oluşturması
• Protezde gevşeme veya belirgin hareketlilik meydana gelmesi
• Çiğneme veya konuşmada yeni başlayan güçlükler
• Protezin kırılması, çatlaması veya başka şekilde hasar görmesi
• Ağız içerisinde iyileşmeyen yara veya tahriş oluşması
• Diş etlerinde şişlik, kanama veya devam eden ağrı
• Protez altında veya çevresinde belirgin rahatsızlık gelişmesi
Protez kullanan bireylerin ağız sağlığını ve protezlerinin uyumunu korumak amacıyla ağız ve diş sağlığı kontrollerini bireysel gereksinimleri doğrultusunda sürdürmeleri önemlidir.
ÖNEMLİ BİLGİLENDİRME
Her hastanın ağız ve diş yapısı, protez türü ve bakım gereksinimleri farklılık gösterebilir. Bu nedenle kullanılacak temizlik yöntemi, bakım ürünü, protezin gece çıkarılması ve saklama koşulları konusunda diş hekiminin kişiye özel önerileri esas alınmalıdır.
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımakta olup kişiye özel tanı ve tedavi önerisi yerine geçmez.