Diş röntgeni, ağız ve diş sağlığı sorunlarının değerlendirilmesi, tanının desteklenmesi ve uygun tedavi planının oluşturulmasına yardımcı olmak amacıyla kullanılan radyolojik görüntüleme yöntemlerinden biridir.
Radyografik görüntüler; dişlerin ve çevre dokuların yalnızca gözle yapılan klinik muayeneyle değerlendirilemeyen bölümlerinin incelenmesine yardımcı olabilir. Diş çürükleri, kök yapıları, kemik dokusu ve farklı ağız-diş sağlığı sorunlarının değerlendirilmesinde gerekli görülen durumlarda radyolojik görüntülemeden yararlanılabilir.
DİŞ RÖNTGENİ NEDEN ÇEKİLİR?
Diş röntgeni, diş hekiminin klinik değerlendirmesi doğrultusunda tanı ve tedavi planlamasını desteklemek amacıyla istenebilir.
Radyolojik görüntüleme aşağıdaki durumların değerlendirilmesine yardımcı olabilir:
• Diş çürükleri
• Diş kökleri ve çevre dokuların durumu
• Çene kemiğinin yapısı
• Gömülü veya sürmemiş dişler
• Diş ve çevre dokulardaki enfeksiyon şüphesi
• Travmaya bağlı diş ve çene yaralanmaları
• Kanal tedavisi gerektiren veya daha önce kanal tedavisi uygulanmış dişlerin değerlendirilmesi
• Diş çekimi öncesi gerekli değerlendirmeler
• İmplant ve protetik tedavi planlaması
• Çocuklarda dişlerin gelişim ve sürme durumunun değerlendirilmesi
Hangi görüntüleme yönteminin gerekli olduğuna hastanın şikâyeti, ağız ve diş sağlığı durumu, klinik bulguları ve mevcut önceki görüntüleri dikkate alınarak diş hekimi tarafından karar verilmelidir.
DİŞ RÖNTGENİ TÜRLERİ
Ağız ve diş sağlığının değerlendirilmesinde farklı radyolojik görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Panoramik Röntgen
Panoramik röntgen; üst ve alt çenedeki dişlerin, çene kemiklerinin ve ilgili anatomik yapıların geniş bir görüntü içerisinde değerlendirilmesine yardımcı olan görüntüleme yöntemidir.
Gömülü dişlerin, yaygın diş eksikliklerinin, çene kemiğinin ve çeşitli tedavi gereksinimlerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Periapikal Röntgen
Belirli bir dişin tamamının, köklerinin ve çevresindeki destek dokuların daha ayrıntılı olarak görüntülenmesine yardımcı olur.
Özellikle kök yapısının, çevre kemik dokusunun, enfeksiyon şüphesinin ve kanal tedavisi süreçlerinin değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Ağız İçi Diğer Radyografiler
Dişlerin ve diş aralarının belirli bölümlerini ayrıntılı şekilde değerlendirmek amacıyla farklı ağız içi radyografik yöntemlerden yararlanılabilir.
Kullanılacak görüntüleme yöntemi her hasta için aynı değildir ve diş hekiminin klinik değerlendirmesi doğrultusunda belirlenir.
DİŞ RÖNTGENİ HER HASTADA GEREKLİ MİDİR?
Hayır. Her hastada ve her muayenede rutin olarak diş röntgeni çekilmesi gerekli değildir.
Radyolojik görüntüleme gereksinimi; hastanın yaşı, mevcut şikâyetleri, klinik bulguları, ağız ve diş sağlığı durumu, hastalık riski ve daha önce çekilmiş görüntüler dikkate alınarak bireysel şekilde değerlendirilmelidir.
Diş hekimi, elde edilecek tanısal yararı ve radyasyona maruziyeti dikkate alarak görüntülemenin gerekli olup olmadığına karar vermelidir. FDA ve Amerikan Diş Hekimleri Birliği de dental radyografilerin her hasta için otomatik veya rutin şekilde değil, bireysel klinik gereksinim doğrultusunda değerlendirilmesini önermektedir.
DİŞ RÖNTGENİ GÜVENLİ MİDİR?
Diş röntgenlerinde iyonlaştırıcı radyasyon kullanılmaktadır. Bu nedenle görüntüleme yalnızca klinik olarak gerekli görüldüğünde ve uygun yöntemlerle gerçekleştirilmelidir.
Radyasyon güvenliğinde temel yaklaşım, gerekli tanısal bilginin elde edilmesini sağlayacak şekilde gereksiz ışınlamadan kaçınılması ve hastanın maruz kaldığı radyasyonun mümkün olduğunca düşük tutulmasıdır.
Hastanın daha önce çekilmiş ve tanısal açıdan kullanılabilir görüntülerinin bulunması hâlinde, gereksiz tekrarların önlenmesi amacıyla bu bilgilerin diş hekimiyle paylaşılması yararlı olabilir.
GEBELİK VE DİŞ RÖNTGENİ
Gebelik veya gebelik şüphesi bulunması durumunda hasta, işlem öncesinde mutlaka diş hekimini ve ilgili sağlık personelini bilgilendirmelidir.
Radyolojik görüntülemenin gerekli olup olmadığı ve zamanlaması; hastanın klinik durumu, tanısal gereksinim ve tedavinin aciliyeti dikkate alınarak sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmelidir.
Gereksiz görüntülemelerden kaçınılması ve radyasyon güvenliğine ilişkin gerekli önlemlerin uygulanması önemlidir.
ÇOCUKLARDA DİŞ RÖNTGENİ
Çocuklarda radyolojik görüntüleme gereksinimi; çocuğun yaşı, dişlerin gelişim durumu, çürük riski, klinik bulguları ve bireysel tedavi gereksinimleri doğrultusunda belirlenmelidir.
Her çocuk için aynı sıklıkta veya aynı türde radyografik görüntüleme gerekli değildir. Görüntüleme kararı diş hekiminin klinik değerlendirmesi doğrultusunda verilmelidir.
DİŞ RÖNTGENİ ÖNCESİNDE NELERE DİKKAT EDİLMELİDİR?
Radyolojik görüntüleme öncesinde hastaların aşağıdaki hususlara dikkat etmesi önemlidir:
• Gebelik veya gebelik şüphesi bulunması durumunda sağlık personeli bilgilendirilmelidir.
• Daha önce çekilmiş ve kullanılabilir durumda olan diş röntgenleri varsa diş hekimine bilgi verilmelidir.
• Sağlık personelinin işlem öncesindeki yönlendirmelerine uyulmalıdır.
• Çıkarılması istenen metal eşya, takı veya hareketli protezler varsa sağlık personelinin talimatları doğrultusunda hareket edilmelidir.
RÖNTGEN SONUÇLARI NASIL DEĞERLENDİRİLİR?
Radyografik görüntüler tek başına değerlendirilmemelidir. Tanı ve tedavi planlamasında hastanın şikâyetleri, tıbbi öyküsü, klinik muayene bulguları ve gerekli görülen diğer değerlendirmelerle birlikte ele alınmalıdır.
Röntgende görülen her bulgu mutlaka hastalık anlamına gelmeyebileceği gibi bazı ağız ve diş sağlığı sorunlarının erken dönemde yalnızca klinik muayene ile belirlenmesi de mümkün olmayabilir.
Bu nedenle kesin değerlendirme ve tedavi planı ilgili diş hekimi tarafından yapılmalıdır.
ÖNEMLİ BİLGİLENDİRME
Her hastanın ağız ve diş sağlığı durumu, yaşı, klinik bulguları ve tanısal gereksinimleri farklılık gösterebilir.
Diş röntgeninin gerekli olup olmadığı, hangi görüntüleme yönteminin kullanılacağı ve görüntülemenin ne zaman yapılacağı diş hekiminin klinik değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmektedir.
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşımakta olup kişiye özel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.